BhagavadGita Demystifies the Ability of Learning, Memory & Forgetfulness

Despite so much of advancement in the field of neurology, nobody has been able to fully understand the brain’s function. Medicial community is still chasing the root-cause of and treatment / cure for neuro-degenerative diseases such as Dementia, Alzheimer’s!!

So, I feel this is enough proof to realize the immense power of the Almighty who created this universe and how every aspect of every being is so well-made. We struggle our entire life to understand just a fraction of His creation assuming that we are the most intelligent creature on the face of the Earth. We take our intellect, memory power, health, and possessions for granted until something happens and tells us we don’t know anything and we don’t own anything. Everything is given to us by Him!

The famous Hindu Scripture, SrimadBhagavadGita, the Song of the God, which is also called Gitopanishad (as it gives the essence of all the Upanishads combined), explains aforementioned facts very beautifully.

Let’s move on the blog by the respected blogger, Sri. RamaMurthy to look at the Gita verses that stress upon these points. Sri. RamaMurthy has also quoted a few couplets from Kannada’s famous writer, Sri. Dr. D.V.G.’s MankuTimmana Kagga.

(NOTE: This blog post is part of a series; please refer to BhagavadGita, The Solution Provider to access the complete series.)

ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಪರಮಾತ್ಮನೇ ನಮಃ
ನಮ್ಮ chart ನಲ್ಲಿ ಈ ಅಧ್ಯಾಯ ಎಲ್ಲೂ repeat ಅಗಿಲ್ದಲೆ ಇರೋದ್ರಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿವರಣೆ, ಹಿನ್ನೆಲೆ ಬೇಕು ಅನ್ಸುತ್ತೆ.
ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ 15 ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಯೋಗ ಬಂದಕೂಡಲೆ ಕಣ್ಣಮುಂದೆ ಬರೋದು ಅಶ್ವತ್ಥವೃಕ್ಷ . ಭದ್ರಾವತಿಯಲ್ಲಿ Factory ಗೆ ಹೋಗೋ ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ರಾಮದೇವಸ್ಥಾನ, ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಅರಳಿಮರ. ನಾವು ಸಣ್ಣ ಹುಡುಗರಾಗಿದ್ದಾಗಿನಿಂದ ನೋಡ್ತಿದ್ದ ದೃಶ್ಯ ಅಂದ್ರೆ Factory ಗೆ ಹೋಗೋ ಜನ ಎಲ್ಲಾ ಅರಳೀಮರಕ್ಕೆ ಕೈಮುಗಿದು, ರಾಮದೇವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗ್ತಿದ್ದದ್ದು.(ನಾವೂ ಹಾಗೇ retire ಆಗೋ ತನಕ ಮಾಡ್ತಾ ಇದ್ವು). ನಾವು Highschool ಗೆ ಹೋಗ್ಬೇಕಾದ್ರೆ, ಆ ಅರಳಿಮರದ cross road ನಲ್ಲಿ ಹೋಗ್ಬೇಕು. ಹಾಗೆ ಹೋಗ್ಬೇಕಾದ್ರೆ, ಆ ಅರಳೀಮರಕ್ಕೆ ಕೈಮುಗಿದೇ ಹೋಗ್ತಾಯಿದ್ದದ್ದು. ಆ ಮರದ ಹತ್ರ ಒಂದು board ಮೇಲೆ ಮೂಲತೋ ಬ್ರಹ್ಮರೂಪಾಯ . . . . ಬರ್ದಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಓದಿ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಬೇಕು ಇದು ನಮ್ಮ ಪರಿಪಾಠವಾಗಿ ಹೋಗಿತ್ತು. ಈ ಶ್ಲೋಕ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರುವುದೇ.
ಮೂಲತೋ ಬ್ರಹ್ಮರೂಪಾಯ ಮಧ್ಯತೋ ವಿಷ್ಣುರೂಪಿಣಿ|
ಅಗ್ರತಃ ಶಿವರೂಪಾಯ ವೃಕ್ಷರಾಜಾಯ ತೇ ನಮಃ | |

ಅಶ್ವತ್ಥಮರದ ದರ್ಶನ ಪಾಪನಾಶಕ, ಸ್ಪರ್ಶ ಶ್ರೀಕಾರಕ, ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಆಯುಷ್ಯಕಾರಕ ಎಂದು ಹೇಳುವುದಿದೆ. ಇದನ್ನೇ ಅಶ್ವತ್ಥ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಹೇಳಿದೆ.
ಅಶ್ವತ್ಥಸ್ತೋತ್ರಂ :
ಶ್ರೀನಾರದ ಉವಾಚ –
ಅನಾಯಾಸೇನ ಲೋಕೋಽಯಂ ಸರ್ವಾನ್ ಕಾಮಾನವಾಪ್ನುಯಾತ್ ।
ಸರ್ವದೇವಾತ್ಮಕಂ ಚೈಕಂ ತನ್ಮೇ ಬ್ರೂಹಿ ಪಿತಾಮಹ। || 1||
ಬ್ರಹ್ಮೋವಾಚ -‘
ಶ್ರುಣು ದೇವ ಮುನೇಽಶ್ವತ್ಥಂ ಶುದ್ಧಂ ಸರ್ವಾತ್ಮಕಂ ತರುಂ|
ಯತ್ಪ್ರದಕ್ಷಿಣತೋ ಲೋಕಃ ಸರ್ವಾನ್ ಕಾಮಾನ್ ಸಮಶ್ನುತೇ || 2||
ಅಶ್ವತ್ಥಾದ್ದಕ್ಷಿಣೇ ರುದ್ರಃ ಪಶ್ಚಿಮೇ ವಿಷ್ಣುರಾಸ್ಥಿತಃ|
ಬ್ರಹ್ಮಾ ಚೋತ್ತರದೇಶಸ್ಥಃ ಪೂರ್ವೇತ್ವಿಂದ್ರಾದಿದೇವತಾಃ || 3|||
ಸ್ಕಂಧೋಪಸ್ಕಂಧಪತ್ರೇಷು ಗೋವಿಪ್ರಮುನಯಸ್ತಥಾ|
ಮೂಲಂ ವೇದಾಃ ಪಯೋ ಯಜ್ಞಾಃ ಸಂಸ್ಥಿತಾ ಮುನಿಪುಂಗವ ||4||

ಈ ಅಶ್ವತ್ಥ ಸ್ತೋತ್ರ ಯಾಕೆ ಹೇಳ್ತಿದೀನಿ ಅಂದ್ರೆ, ಮೇಲಿನ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನ ಓದಿದ್ರಲ್ವಾ – ಈಗ ಈ ಅಧ್ಯಾಯದ ಮೊದಲ್ನೇ ಶ್ಲೋಕ ಓದಿ, ಅದ್ರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರೋದು ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಶ್ಲೋ ಕಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನೇ – ಈ ಅಧ್ಯಾಯ ಶುರುವಾಗೋದೇ ಈ ಶ್ಲೋಕದಿಂದ.
ಶ್ರೀ ಭಗವಾನುವಾಚ –
ಊರ್ಧ್ವಮೂಲಮಧಃಶಾಖಮಶ್ವತ್ಥಂ ಪ್ರಾಹುರವ್ಯಯಮ್।
ಛಂದಾಂಸಿ ಯಸ್ಯ ಪರ್ಣಾನಿ ಯಸ್ತಂ ವೇದ ಸ ವೇದವಿತ್ ॥ 15.1॥

( ಭಗವಾನ್ ಉವಾಚ-
ಬೇರುಗಳು ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿರುವ, ರೆಂಬೆಗಳು ಕೆಳ್ಗಿರುವ ಅಶ್ವತ್ಥವೃಕ್ಷವೊಂದಿದೆ. ಅದರ ಎಲೆಗಳು ವೇದಮಂತ್ರಗಳು, ಈ ಮರವನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡವರು ವೇದಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವರು).

श्रीभगवानुवाच |
ऊर्ध्वमूलमध:शाखमश्वत्थं प्राहुरव्ययम् |
छन्दांसि यस्य पर्णानि यस्तं वेद स वेदवित् ||15. 1||

śhrī-bhagavān uvācha
ūrdhva-mūlam adhaḥ-śhākham aśhvatthaṁ prāhur avyayam
chhandānsi yasya parṇāni yas taṁ veda sa veda-vit ||1.15||

Meaning: The Supreme God says: They speak of an eternal aśhvatth tree with its roots above and branches below. Its leaves are the Vedic hymns, and one who knows the secret of this tree is the knower of the Vedas.

(What is Aśhvattha tree?

Ficus religiosa or sacred fig is a species of fig native to the Indian subcontinent and Indochina that belongs to Moraceae, the fig or mulberry family. It is also known as the bodhi treepippala treepeepul treepeepal tree or aśhvattha tree (in India and Nepal)).

ಈ ಅಶ್ವತ್ಥ ವೃಕ್ಷದ ವಿವರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ವಿಶ್ವದ ವಿವರಣೆ ಶುರುವಾಗುತ್ತೆ. ಈ ವೃಕ್ಷದ ಬೇರನ್ನು ಪರಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪಿ ಅಂತ ಪರಿಗಣಿಸ್ತಾರೆ.
ಈ ವಿಶ್ವ ದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಪರಬ್ರಹ್ಮ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕ ಮೇಲಿದೆ ಅಂತೀವಿ. ಅರ್ಥವಾಗುವಂತೆ ವಿವರಿಸಲು ಈ ವೃಕ್ಷವನ್ನು ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದೆ ಅಂತ ಕೆಲವರು,ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಇದು ಮಾಯಾ ವೃಕ್ಷ, ಪೃಕ್ಷದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಅಂತಲೂ ಹೇಳ್ತಾರೆ. (ನದಿ ತೀರಲ್ಲಿ ನೀರ್ನಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ್ರೆ ಕಾಣುವ ರೀತಿ).
ಪರಮಾತ್ಮ ಅವಿನಾಶಿ. ಅಶ್ವತ್ಥ ವೃಕ್ಷಕ್ಕೂ ಆದಿ ಅಂತ್ಯ ಇಲ್ಲದ ಹಾಗೆ, ಒಂದ್ಸಲ ಹೇಗೋ ಹುಟ್ಕೊಂಡ್ರೆ, ಅದು, ತನ್ನ ಬಿಳಲುಗಳನ್ನ ಬಿಟ್ಕೊಂಡು ಬೆಳಿತಾ ಹೋಗುತ್ತೆ, ಒಂದ್ಕಡೆ ಬಾಡಿ, ಒಣಗಿಹೋಗ್ತಿದ್ರೆ ಇನ್ನೊಂದ್ಕಡೆ ಚಿಗುರುತಿರುತ್ತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಚಲನಶೀಲವಾದದ್ದು. ಇದೂ ಒಂದುಥರಾ ಅವಿನಾಶಿ. ಹೋಲಿಕೆಗೆ ಅದರ ಚಿಗುರು ತ್ರಿಗುಣಗಳ ಪ್ರತೀಕ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಗುಣತ್ರಯಗಳು ವೃಕ್ಷವನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತವೆ ಅಂತೆಲ್ಲಾ ವರ್ಣನೆ ಕೊಡ್ತಾ ಹೋಗ್ತಾರೆ.

ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯ 14 ರಲ್ಲಿ ತ್ರಿಗುಣಗಳಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿ, ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ‘ಪುರುಷತ್ರಯ’ ರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದೆ. ಸ್ವಲ್ಪದರಲ್ಲಿ ಹೇಳೋದಾದ್ರೆ, ಹತ್ತನೇ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ, ಮೂಢರು ಅಂದ್ರೆ ಸತ್ಯವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ತಿಳಿದವರು, ವಿಮೂಢರು ಅಂದ್ರೆ ತಮ್ಮ ತಪ್ಪನ್ನು ಅರಿಯದೇ ತಪ್ಪನ್ನೇ ಸರಿಯೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾ, ವಿಪರೀತ ಜ್ಞಾನಿಗಳಂತೆ ವರ್ತಿಸುವವರು. ಜ್ಞಾನ ಚಕ್ಷುಗಳು, ತಪ್ಪು ಸರಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಭಗವದ್ಜ್ಞಾನವನ್ನು ತಿಳಿಯಬಲ್ಲರು ಎಂಬುದರೊಂದಿಗೆ ಮಂದಿನವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಹೇಳ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತೆ.

ಮುಂದಿನ 14ನೇ ಶ್ಲೋಕ – ಅಹಂ ವೈಶ್ವಾನರೋ ಭೂತ್ವಾ . . . . ನಾನು ವೈಶ್ವಾನರನಾಗಿ ದೇಹದೊಳಗಿದ್ದು (ನಾವು ಸೇವಿಸುವ) ನಾಲ್ಕು ಬಗೆಯ ಆಹಾರವನ್ನು ಪಚನ ಮಾಡ್ತೀನಿ ಅಂತ ಹೇಳುತ್ತೆ. [ನಾಲ್ಕು ಬಗೆಯ ಅನ್ನ ಯಾವುದು – ಡಿ.ವಿ.ಜಿ. ಯವರು ಹೇಳುವಂತೆ, 1. ಭಕ್ಷ್ಯ – ನಾವು ಅಗಿದು ತಿನ್ನುವಂಥದ್ದು.(ರೊಟ್ಟಿ, ಚಪಾತಿ, ಕೋಡುಬಳೆ ಇತ್ಯಾದಿ) 2. ಭೋಜ್ಯ – ಮೃದುವಾಗಿರೋದು 3. ಲೇಹ್ಯ – ನೆಕ್ಕಿ ತಿನ್ನುವಂಥದ್ದು (ಪಾಯಸ, ಗೊಜ್ಜು ಇತ್ಯಾದಿ), 4. ಚೋಷ್ಯ – ಇದು ನುಂಗುವಂಥದ್ದು, (ಹಲ್ಲು, ನಾಲಿಗೆಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ರಸವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ, ಸಿಪ್ಪೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಯನ್ನು ಉಗುಳುವುದು – ಮಾವಿನಹಣ್ಣು , ಕಬ್ಬು ಇತ್ಯಾದಿ) ] .

16ನೇ ಶ್ಲೋಕದಿಂದ ಪುರುಶತ್ರಯರ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆ ಶುರುವಾಗುತ್ತೆ. ” ದ್ವಾವಿಮೌ ಪುರುಷೌ ಲೋಕೇ ಕ್ಷರಶ್ಚಾಕ್ಷರ ಏವ ಚಕ್ಷರಃ ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನಿ ಕೂಟಸ್ಥೋSಕ್ಷರ ಉಚ್ಯತೇ ।। ” ‘ಕ್ಷರ’ ಅಂದ್ರೆ ಯಾವುದು ನಾಶವಾಗುತ್ತೋ ಅದು ಕ್ಷರ ಅಂದ್ರೆ ಯಾವುದು ಪಂಚಭೂತಗಳಿಂದಾದ ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂಥ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಇನ್ನೊಂದು ಒಳಗಿರುವ ಚೈತನ್ಯ ಅಕ್ಷರ (ಪರಮಾಕ್ಷರ). ಇವನು ತ್ರಿಗುಣಾತ್ಮಕ ‘ಕ್ಷರ’ ನ ಜೊತೆ ಸಮ್ಮಿಲನಾಗಿರೋದ್ರಿಂದ ‘ಅಕ್ಷರ’ ಅಕ್ಷರ ಪುರುಷ , ಇವನು ಅವಿನಾಶಿಯೂ ಹೌದು.ಇವ್ರಿಬ್ಬರಿಗಿಂತ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ‘ಉತ್ತಮ ಪುರುಷ’ ಇದಾನೆ. ಇವನು ಅವ್ಯಯ, ಪರಮಾತ್ಮ ಇವನು ಎಲ್ಲ ಜೀವರಾಶಿಯನ್ನೂ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದಲ್ಲದೇ, ಜಗತ್ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಅವರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವವನು. ಇವನನ್ನು ಈಶ್ವರನೆಂದೂ, ಪರಮಾತ್ಮನೆಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಇವನು ಕ್ಷರಾಕ್ಷರರಿಗಿಂತ ಮೀರಿ ನಿಂತವನು. ಅಲ್ಲಿಗೆ 1. ಕ್ಷರ 2. ಅಕ್ಷರ ಪುರುಷ 3. ಅವ್ಯಯ ಪುರುಷ, ಪುರುಷತ್ರಯರು. ನಮ್ಮ ಮುಂದಿರುವ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ನೋಡೋಣ:


ಸರ್ವಸ್ಯ ಚಾಹಂ ಹೃದಿ ಸನ್ನಿವಿಷ್ಟೋ ಮತ್ತಃ ಸ್ಮೃತಿರ್ಜ್ಞಾನಮಪೋಹನಂ ಚ ।
ವೇದೈಶ್ಚ ಸರ್ವೈರಹಮೇವ ವೇದ್ಯೋ ವೇದಾಂತಕೃದ್ ವೇದವಿದೇವ ಚಾಹಮ್ ॥ 15.15 ॥

ಅರ್ಥ :- ನಾನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಹೃದಯದ್ಲಲೂ ಇದ್ದೇನೆ/ನೆಲೆಸಿದ್ದೇನೆ, ಸ್ಮರಣೆ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮರೆವು ನನ್ನಿಂದ ಬರುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲ ವೇದಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದವನು ನಾನು. ವೇದಾಂತ ಕರ್ತೃ
ನಾನು. ವೇದಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನೂ ನಾನೇ.

सर्वस्य चाहं हृदि सन्निविष्टो
मत्त: स्मृतिर्ज्ञानमपोहनं च |
वेदैश्च सर्वैरहमेव वेद्यो
वेदान्तकृद्वेदविदेव चाहम् ||15.15||

sarvasya chāhaṁ hṛidi sanniviṣhṭo
mattaḥ smṛitir jñānam apohanaṁ cha |
vedaiśh cha sarvair aham eva vedyo
vedānta-kṛid veda-vid eva chāham || 15.15||

Meaning: In this verse # 15.15, Lord SriKrishna says

“I am seated in the hearts of all living beings, and from Me come memory, knowledge, as well as forgetfulness. I alone Am to be known by all the Vedas, Am the Author of the Vedānt, and the Knower of the meaning of the Vedas.”

ಭಗವಂತ ನಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದ ನಮ್ಮ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮರೆಸಿ, ಆದರೆ ಹಿಂದಿನ ಕರ್ಮಶೇಷಾನುಸಾರ ಕರ್ಮಾರಂಭ ಮಾಡುವಂತೆ ಪ್ರಚೋದಿಸಿ, ಹಾಗೆಯೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲಾ ವೇದಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ, ವೇದಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಲ್ಲವನು ಪೂರ್ಣಾರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಆ ಭಗವಂತ ಮಾತ್ರ. ಅದ್ರಿಂದ ವೇದಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದವನು ಆ ಭಗವಂತ ಅಂತ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಅನ್ಸುತ್ತೆ.
ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಪ್ರಪಂಚ ಒಂದು ಊರ್ಧ್ವಮುಖ, ಚಲನಶೀಲವಾದ ಅಶ್ವತ್ಥ ವೃಕ್ಷ, ಇದನ್ನು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡರೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಂತಾಗುವುದು.
ಈ ಎಲ್ಲದರ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಅದ್ಯಾಯ ಇದು. ಸಮಯ ಸಿಕ್ಕಾಗ, ಪೂರ ಅಧ್ಯಾಯ ಓದಿ.
13ನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ, ಪರಮಾತ್ಮ, 14 ನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಗುಣ ತತ್ವ, ಸಾತ್ವಿಕ,ರಾಜಸ, ತಾಮಸ ಗುಣ, ಈ 15ನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಷರಾಕ್ಷರ ಪುರುಷರಲ್ಲದೆ ಪರಮ ಪುರುಷ ನೊಬ್ಬನಿದ್ದಾನೆ – ಹೀಗೆ ‘ಪುರುಶತ್ರಯರು – ಇವೆಲ್ಲಾ ಮನನ ಯೋಗ್ಯವಾದವು.

ಅಧ್ಯಾಯ 18 ಮೋಕ್ಷಸನ್ಯಾಸಯೋಗ 61

ಈಶ್ವರಃ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಹೃದ್ದೇಶೇSರ್ಜುನ ತಿಷ್ಠತಿ । ಭ್ರಾಮಯನ್ ಸರ್ವಭೂತಾನಿ ಯಂತ್ರಾರೂಢಾನಿ ಮಾಯಯಾ ॥61॥
( ಅರ್ಥ – ಅರ್ಜುನ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಲ್ಲೂ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲೂ ಈಶ್ವರನಿದ್ದಾನೆ, ಐಹಿಕ ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವಂತೆ ಇರುವ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಮಾಯೆಯಿಂದ ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾ, ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಾ ಇದ್ದಾನೆ).

ईश्वर: सर्वभूतानां हृद्देशेऽर्जुन तिष्ठति |
भ्रामयन्सर्वभूतानि यन्त्रारूढानि मायया || 18.61||

īśhvaraḥ sarva-bhūtānāṁ hṛid-deśhe ‘rjuna tiṣhṭhati |
bhrāmayan sarva-bhūtāni yantrārūḍhāni māyayā || 18.61||

Meaning: The Supreme Lord dwells in the hearts of all living beings, O Arjun. According to their Karmas, he directs the wanderings of the souls, who are seated on a machine made of the material energy.

ಇಲ್ಲಿ ನಾವು merry-go-round ಜ್ಞಾಪಿಕೋಬಹುದು. ನಾವು ಅದ್ರಲ್ಲಿ ಕೂತಿರ್ತೀವಿ, ತಿರುಗ್ತಿರ್ತೀವಿ ಆದ್ರೆ control ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿಲ್ಲ. Operator ಹತ್ತು ಅಂದಾಗ ಹತ್ಬೇಕು , ಇಳಿ ಅಂದಾಗ ಇಳೀ ಬೇಕು. ಇದನ್ನೇ ಯಂತ್ರಾರೂಢ (ಜಗದ್ಯಂತ್ರ) ಅನ್ಕೋಬಹುದು. ಆ ಪರಮಾತ್ಮನೇ Operator – ನಿಯಂತ್ರಕ ಅಲ್ವಾ .

ಕ್ಷರ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ನಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಚೈತನ್ಯರೂಪನಾದ ಅಕ್ಷರನನ್ನ ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ನಾವು ಆ ಭಗವಂತನ ನಿರ್ದೇಶನಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿರಬೇಕು.

ಈ ಯಂತ್ರಾರೂಢ ಅಂದಾಗ ಯಾಕೋ ದುರ್ಯೋಧನನ ಪಾತ್ರ ಜ್ಞಾಪಕಕ್ಕೆ ಬರ್ತಿದೆ – ಹೇಳ್ತಾನೆ “ಜಾನಾಮಿ ಧರ್ಮಂ ನ ಚ ಮೇ ಪ್ರವೃತ್ತಿಃ, ಜಾನಾಮಿ ಪಾಪಂ ನ ಚ ಮೇ ನಿವೃತ್ತಿಃ “. (57) (ಪಾಂಡವಗೀತಾ /ಪ್ರಪನ್ನಗೀತಾ). – ಹೌದು, ನನಗೆ ಧರ್ಮ ಯಾವುದು ಅಧರ್ಮ ಯಾವುದೂ ಅಂತ ಗೊತ್ತಿದೆ ಆದರೆ ಅದರಿಂದ ಹೊರಬರಲಾರೆ ಅಂತ ಹೇಳ್ತಾನೆ. ಯಾವ ಹಂತದ್ಲಲೂ ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನ ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಇಲ್ಲ, ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ತಾನೆ ಹೋಗ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು ಒಪ್ಕೋಳ್ತಾ ಇನ್ನೊಂದುಮಾತನ್ನೂ ನಿವೇದಿಸಿಕೊಳ್ತಾನೆ – “ಯಂತ್ರಸ್ಯ ಮಮ ದೋಷೇಣ ಕ್ಷಮ್ಯತಾಂ ಮಧುಸೂದನ . ಅಹಂ ಯಂತ್ರಂ ಭವಾನ್ ಯಂತ್ರೀ ಮಮ ದೋಷೋ ನ ದೀಯತಾಂ”(58) . ಮಧುಸೂದನ – ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಮಾಡಿರಬಹುದಾದ ನನ್ನ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮನ್ನಿಸು. ನಾನು ಯಂತ್ರ ನೀನು ಯಂತ್ರೀ (ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವನು). ಅಂತಾನೂ ಹೇಳ್ತಾನೆ. ಆದ್ರೂ, ಅವನ ತಪ್ಪು ಕ್ಷಮಾರ್ಹವಲ್ಲ ಎಂದು ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ಅನಿಸಿರಬಹುದಲ್ವೇ.

ಹಾಗೆಯೆ ಈ ಪಾಂಡವಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ತಂದುಕೊಂಡು ಆ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ನಮ್ಮ ನಮಸ್ಕಾರ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾ, ಅವನ ಕರುಣೆ ಸದಾ ನಮ್ಮ ಮೇಲಿರಲಿ ಅಂತ ಪ್ರಾರ್ಥಿಯೋಣ –

ಜಮದಗ್ನಿರುವಾಚ .
ನಿತ್ಯೋತ್ಸವೋ ಭವೇತ್ತೇಷಾಂ ನಿತ್ಯಂ ನಿತ್ಯಂ ಚ ಮಂಗಲಂ । ಯೇಷಾಂ ಹೃದಿಸ್ಥೋ ಭಗವಾನ್ಮಂಗಲಾಯತನಂ ಹರಿಃ।।(44)।
ಭಾವಾರ್ಥ – (ಯಾರ ಹೃದಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಂಗಳಾಯತನ ಅಂದ್ರೆ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಪರಮಾತ್ಮ ಆವಿರ್ಭವಿಸಿರುವನೋ ಅವರ ಜೀವನ ನಿತ್ಯೋತ್ಸವ (ಪ್ರತಿಕ್ಷಣವೂ ಸಂತೋಷ, ಸಮೃದ್ಧಿ ) ಆಗುವುದು.
ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಫಲಶೃತಿಯನ್ನೂ ನೋಡೋಣ – ( 18 ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಓದಿದಾಗ ಫಲಹೃತಿ ಹೇಳಿ ಮುಗಿಯುವುದು ಒಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯ )_
“ಯತ್ರ ಯೋಗೇಶ್ವರಃ ಕೃಷ್ಣೋ ಯತ್ರ ಪಾರ್ಥೋ ಧನುರ್ಧರಃ |
ತತ್ರ ಶ್ರೀರ್ವಿಜಯೋ ಭೂತಿರ್ಧ್ರುವಾ ನೀತಿರ್ಮತಿರ್ಮಮ” ||18. 78 ||

यत्र योगेश्वर: कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धर: |
तत्र श्रीर्विजयो भूतिध्रुवा नीतिर्मतिर्मम ||18. 78||

yatra yogeśhvaraḥ kṛiṣhṇo yatra pārtho dhanur-dharaḥ
tatra śhrīr vijayo bhūtir dhruvā nītir matir mama ||18.78||

Meaning: Wherever there is Shree Krishna, the Lord of all Yog, and wherever there is Arjun, the supreme archer, there will also certainly be unending opulence, victory, prosperity, and righteousness. Of this, I am certain.

(NOTE: SrimadBhagavadGita concludes with this Shloka / Verse that proclaims the Absolute Truth: God is the independent, self-sustaining sovereign of the world, and the most worthy object of adoration, and worship.He merely needs a proper medium to manifest his incomparable glory. Victory will always be on the side of God and his pure devotee, and so will goodness, supremacy, and abundance. The soul who surrenders to him provides such a vehicle for the glory of God to shine forth. Thus, wherever the Supreme Lord and his pure devotee are present, the light of the Absolute Truth will always vanquish the darkness of falsehood. There can be no other outcome.)

” ಓಂ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಪರಮಾತ್ಮನೇ ನಮ: “

– – = o O o = – –

ಯಾಕೋ ಈ ಅಧ್ಯಾಯದ ಮೊದಲನೇ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಬರುವ ಕಗ್ಗವೊಂದನ್ನು ಹೇಳಲೇ ಬೇಕನಿಸ್ತಿದೆ-

ಕಗ್ಗ ( 559 )
ಪರಮಪದದಲಿ ನೋಡು; ಬೇರುಗಳ್ ವ್ಯೋಮದಲಿ । ಧರೆಗಿಳಿದ ಕೊಂಬೆರೆಂಬೆಗಳು, ಬಿಳಲುಗಳು ।।
ಚಿರಜೀವಿವೃಕ್ಷವಿದು ವಿಶ್ವಜೀವಾಶ್ವತ್ಥ । ಪರಿಕಿಸಿದರರ್ಥವನು – ಮಂಕುತಿಮ್ಮ।। 559।।
(ಪರಿಕಿಸು= ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ನೋಡು )

(ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮರವು ಮೇಲಿದ್ದರೆ ಬೇರುಗಳು ಭೂಮಿಯ ಒಳಗೆ ಇರುತ್ತದೆ). ಆದರೆ ಜಗದ್ವೃಕ್ಷದ ಬೇರುಗಳು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪರಮ ಪದದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಅವು ಪರಮ ಪದದ ಬೇರುಗಳಾದ್ದರಿಂದ ಬದುಕು ಚಿರಂತನ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ. ಇದನ್ನು ವಿಶ್ವ ಜೀವಾಶ್ವತ್ಥ ಎಂದು ಕರೆದು ಬದುಕಿನ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಅಗಾಧತೆಯನ್ನು ಅರುಹಿ, ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ನೋಡು ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ( ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ತಾ ಹೊದ್ರೆ ಪ್ರಪಂಚಾರ್ಥವೆಲ್ಲಾ ಇದರಲ್ಲಿದೆ ಅನ್ಸುತ್ತೆ).

ಇನ್ನೂ ಏಳೆಂಟು ಪದ್ಯಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಕೆಲವನ್ನು ನೋಡಿ –

ಜೀವನದ ಮೂಲ ಮೇಲಿಹುದು ಪರಮೋರ್ಧ್ವದಲಿ । ತೀವಿರ್ಪುದದು ಕೆಳಗೆ ನಮ್ಮ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ।।

ನಾವದರ ಕಡ್ಡಿಯೆಲೆ, ಚಿಗುರುವೆವು, ಬಾಡುವೆವು । ಸಾವು ಮರಕೇನಿಲ್ಲ – ಮಂಕುತಿಮ್ಮ ।। 560।।

ಒಂದು ಕಡೆ ಚಿಗುರುತಲಿ, ಒಂದು ಕಡೆ ಬಾಡುತಲಿ । ಕುಂದುತಿರೆ ಕೊಂಬೆ, ಮುಂಡದಲಿ ಹಬ್ಬುತಲಿ ।। ಎಂದೆಂದುಮಶ್ವತ್ತ ಹಳೆಹೊಸದು, ತಾನದಾ । ಸ್ಪಂದನವೋ ಬ್ರಹ್ಮನದು – ಮಂಕುತಿಮ್ಮ ।।561||

ಎಲೆಗಳನು ಕಡ್ಡಿ, ಕಡ್ಡಿಯ ರೆಂಬೆಕೊಂಬೆಗಳು । ತಳೆದು ಪೆರ್ಚಿಸುತಿಹವು ಮರದ ಬಾಳ್ಸಿರಿಯ ।। ಸ್ಥಲವೊಂದು ನಿನಗಿಹುದು ವಿಶ್ವವೃಕ್ಷದೊಳಂತು । ಹಳಿಯದಿರು ನಿನ್ನಿರವ – ಮಂಕುತಿಮ್ಮ ।।562||

ಬಿಳಲಲ್ಲ, ಬೇರಲ್ಲ, ಮುಂಡಕಾಂಡಗಳಲ್ಲ । ತಳಿರಲ್ಲ, ಮಲರಲ್ಲ, ಕಾಯಿ ಹಣ್ಣಲ್ಲ ।। ಎಲೆ ನೀನು; ವಿಶ್ವವೃಕ್ಷದೊಳ್, ಎಲೆಯೊಳೊಂದು ನೀಂ । ತಿಳಿದದನು ನೆರವಾಗು – ಮಂಕುತಿಮ್ಮ ।।563||

ಎತ್ತಲೋ ಕಾಡುಮಬ್ಬಿನ ಬಳ್ಳಿ ಮೊಗ್ಗಿನಲಿ । ಚಿತ್ರರಚನೆಗದೇಕೆ ತೊಡಗುವಳ್ ಪ್ರಕೃತಿ? ।। ಕೃತ್ಯಕ್ಕೆ ತಾಂ ತರುವ ಶಕ್ತಿ ಗುಣ ಪೂರ್ಣತೆಯ । ಸಾರ್ಥಕವೊ ಜೀವಿತಕೆ – ಮಂಕುತಿಮ್ಮ ।।564||

– – = o O o = – –

One thought on “BhagavadGita Demystifies the Ability of Learning, Memory & Forgetfulness

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s