BhagavadGita’s Guidelines to find Solace in Solitude

Despite having a plethora of tools / media for communication, people are experiencing loneliness increasingly these days. Even though people have ‘virtual‘ company, there is no real connection. The current pandemic that’s gripping the entire world has made it worse.

Yes, we are social animals. Aristotle the legendary Greek philosopher said, “Man is by nature a social animal; an individual who is unsocial naturally and not accidentally is either beneath our notice or more than human. Society is something that precedes the individual.

Why do we feel the need to be in the company of others? A few reasons could be:

  • Need for Attention: One feels good about oneself only if he / she is getting attention from others. This is pretty evident on social media platforms like FaceBook, Instagram, etc.
  • Need to feel Wanted: Some tend to feel lonely if they aren’t involved / playing an active role in someone else’s life. E.g., when children grow up and leave the house to pursue further education / career, a few parents experience the ’empty-nest syndrome.’
  • Lack of Meaningful Social Connections other than Immediate Family: If one restricts oneself to a small circle, his / her viewpoints become distorted and leads to loneliness when the people in that small circle go their own way.
  • Too Materialistic Attitude: People caring too much about materialistic things (status, title, luxury possessions etc.) loose sight of the core values like kindness, compassion, caring, peace, spiritual connection etc. The worldly possessions and title define them and any change in those aspects push them into loneliness.

Some of the symptoms of loneliness are feeling exhausted, blowing things out of proportion, loosing temper frequently, investing more in acquiring materialistic things, binging on social media, binge eating, etc.

So, what can we do to deal with loneliness?

Cultivating right values and belief system, being thankful / grateful for the things we have in our life, connecting with like-minded individuals engaged in meaningful activities, realizing that we are a tiny speck in this entire universe, and that the Almighty is always with us & we aren’t alone are a few points that we can follow in order to find solace in solitude. Lord Sri Krishna has given us guidelines to deal with the same.

Let us delve into our respected blogger, Sri. RamaMurthy’s article on BhagavadGita Shlokas that help us deal with loneliness. Along with Gita Shlokas, he has quoted relevant Kannada songs by famous saints like Sri Puranada Dasaru & Santha Shishunaala Shareefaru.

(NOTE: This blog post is part of a series; please refer to BhagavadGita, The Solution Provider to access the complete series.)

  • ಅ. 6, ಶ್ಲೋ.30 (Shloka # 30 of Chapter 6 “Dhyana Yoga”)
  • ಅ. 9, ಶ್ಲೋ. 29 (Shloka # 29 of Chapter 9 “Raja Vidya Raja Guhya Yoga”)
  • ಅ. 13, ಶ್ಲೋ. 16 & 18 (Shloka # 16 & 18 of Chapter 13

ಓಂ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಪರಮಾತ್ಮನೇ ನಮ: |

Laptop ಮುಂದೆ ಕೂತಿದ್ದೆ, ಶಿಶುನಾಳ ಶರೀಫರು ಹಾಡ್ತಿದ್ರು . . .

ಕೋಡಗನ ಕೋಳಿ ನುಂಗಿತ್ತಾ ಅಂತ… (ಹಾಗೇ ಪುರಂದರ ದಾಸರು ಕೂಡಾ “ನೋಡಿರಯ್ಯ ನೀವು ನೋಡಿರಯ್ಯ – – ಮನೆಯ ಒಳಗೆ ಒಂದು ತಗಣೆ ಮಾಳಿಗೆ ನುಂಗಿತು , ಮಂಚವ ನುಂಗಿತು . . .” ಅಂತ ಹೇಳುವ ಒಂದು ಹಾಡೂ ಮನಸ್ನಲ್ಲಿ ಹಾದು ಹೋಯ್ತು)

ಕೋಡಗನ ಕೋಳಿ ನುಂಗಿತ್ತಾ ನೋಡವ್ವ ತಂಗಿ
ಕೋಡಗನ ಕೋಳಿ ನುಂಗಿತ್ತಾ
ಆಡು ಆನೆಯ ನುಂಗಿ
ಗೋಡೆ ಸುಣ್ಣಾವ ನುಂಗಿ
ಆಡಲು ಬಂದ ಪಾತರದವಳ
ಮದ್ದಳೆ ನುಂಗಿತ್ತಾ ತಂಗಿ
ಕೋಡಗನ ಕೋಳಿ ನುಂಗಿತ್ತಾ

ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಪೂರಾ ವಚನ ಹೇಳ್ತಿಲ್ಲ, ಪೂರಾ ನೀವೇ youtube ನಲ್ಲಿ ಕೇಳಿ.

(Saint. Shishunaala Sharif’s Kodagana Koli Nungittha Song on YouTube).

ಇದ್ಯಾವ ಕೋಡಗ, ಕೋಳಿ ಅಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ನೋಡೋಣ.
‘ಕೋಳಿ ಅಂದ್ರೆ ಪ್ರಣವಸ್ವರೂಪ ಅಂತಲೂ ಸೂರ್ಯೋದಯದ ಸೂಚಕ ಅಂತಲೂ ಹೇಳುವುದಿದೆ. ಕೋಡಗ ಎಂದರೆ ಮಂಗ- ಮನವೆಂಬ ಮರ್ಕಟ; ಚಂಚಲ ಮನಸ್ಸು. ನಮ್ಮ ಚಂಚಲ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಲು ಪ್ರಣವ ಸ್ವರೂಪದ ಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ಸೂರ್ಯೋದಯ ಸೂಚಕ ಜ್ಞಾನ ಬೇಕು ಅನ್ನುವ ಅರ್ಥ. ನಮ್ಮ ಚಂಚಲ ಮನಸ್ಸನ್ನ ಓಂ ಕಾರದ ಮೂಲಕ ನಿಗ್ರಹಿಸ ಬಹುದಾದ್ರೆ (ಓಂಕಾರ ನಮ್ಮ ಚಂಚಲ ಮನಸನ್ನ ನುಂಗಿದ್ರೆ), ಹಾಗಾದಾಗ ಮನಸ್ಸನ್ನ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ ಅಂತ.
ಇನ್ನು, ಆಡು ಅಂದ್ರೆ ‘ಅಜ’ ಅಂದ್ರೆ ಹುಟ್ಟು ಸಾವಿಲ್ಲದ ಪರಬ್ರಹ್ಮ ಜ್ಞಾನ, ಪರಮಾತ್ಮ. ಆನೆ ಅಂದ್ರೆ ಮದಗಜ , ಅದು ಹೋಗಿದ್ದೇ ದಾರಿ. ನಮ್ಮ ಮನ ಸ್ಸೂ ಹಾಗೆ ತಾನೇ. ಅದು ಸ್ವಲ್ಪ ನಿಗ್ರಹ ತಪ್ಪಿದ್ರು ಅದು ಹೋಗಿದ್ದೇ ದಾರಿ. ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ, ಅಹಂಕಾರ ನಿಗ್ರಹ ಆಗ್ಬೇಕಾದ್ರೆ, ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ, ಶ್ರದ್ಧೆ ಇದ್ರೆ ಇದು ಸಾಧ್ಯ. ಅಂದ್ರೆ ಆಡು ಆನೇನ ನುಂಗಬೇಕು – ನಮ್ಮ ಅಹಂಕಾರ ಹೋಗ್ಬೇಕು.

ಮುಂದಿನ ಪದ್ಯಗಳೆಲ್ಲಾ ಹೀಗೆ ಅಚಲ-ಅವ್ಯಯ, ಪರಬ್ರಹ್ಮ ತತ್ವವು ಅರಿವಾದಾಗ ಚಂಚಲತೆ ಹೋಗುವುದೆಂದು ಅನೇಕ ರೂಪಕದೊಡನೆ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೊನೆಯ ಸಾಲು ಗುರು ಗೋವಿಂದರ ಕರುಣೆ ಶರೀಫರ ಅತ್ಮವನ್ನು – ನಾನೆಂಬ ಭಾವವನ್ನು ನುಂಗಿ -ಇಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಿ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ದೊರಕಿಸಿತು- ಅಂತ ಮುಕ್ತಾ ಯವಾಗುತ್ತೆ. ತಾತ್ಪರ್ಯ. ಪೂರಾ ವಚನಾರ್ಥ ಬೇಕಾದ್ರೆ ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ನೋಡೋಣ. ಸಧ್ಯ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಶ್ಲೋಕದ ಕಡೆ ಗಮನ ಕೊಡೋಣ.

ಈ ಆತ್ಮಸಂಯಮ ಯೋಗ ಅಥವಾ ಧ್ಯಾನಯೋಗ ಅಧ್ಯಾಯ ಬಂದಾಗ ಎಷ್ಟೊಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಗಳನ್ನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು ಕೊಡ್ತಾ ಹೋಗ್ತಾರೆ. ಒಂದು simple definition ಕಠೋಪನಿಷದ್ ನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವಂತೆ –
ತಾಂ ಯೋಗಮಿತಿ ಮನ್ಯಂತೇ | ಸ್ಥಿರಾಮಿಂದ್ರಿಯಧಾರಣಾಮ್ ।
ಅಂದ್ರೆ, ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಭಗವಂತನನ್ನು ಕಾಣುವುದನ್ನು ಧ್ಯಾನಯೋಗ ಅಂತ ಹೇಳಿದೆ.
ಈ ಸ್ಥಿತಿ ನಾವು ತಲುಪಿದ್ದೇ ಆದರೆ, ಧ್ಯಾನೋಪಾಸನೆ ಸಾರ್ಥಕ.
ಏನಾದ್ರೂ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನ ಧ್ಯಾನ, ಉಪಾಸನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಡಲು ಕಷ್ಟ ಸಾಧ್ಯವೇ ಸರಿ.
“ವಾಙ್ ಮೇ ಮನಸಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾ ಮನೋ ಮೇ ವಾಚಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಮ್ .” . (ಹೇ ಪರಮಾತ್ಮ) ನನ್ನ ವಾಣಿ (ಸ್ತುತಿ) ಮನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳ್ಳಲಿ, ಮನಸ್ಸು ನನ್ನ ಸ್ತುತಿ (ವಾಣಿ) ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಗೊಳ್ಳಲಿ ಅಂತ ಆ ಭಗವಂತನನ್ನೇ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾ ನಾವು ಧ್ಯಾನ, ಉಪಾಸನ, ಸ್ತೋತ್ರ ಪಠಣ ಮಾಡೋಣ.
ನಮ್ಮ ಮುಂದಿರುವ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ನೋಡೋಣ:-
ಯೋ ಮಾಂ ಪಶ್ಯತಿ ಸರ್ವತ್ರ ಸರ್ವಂ ಚ ಮಯಿ ಪಶ್ಯತಿ
ತಸ್ಯಾಹಂ ನ ಪ್ರಣಶ್ಯಾಮಿ ಸ ಚ ಮೇ ನ ಪ್ರಣಶ್ಯತಿ ।।6.30।।

ಅರ್ಥ:ಕೃಷ್ಣ ಹೇಳ್ತಾನೆ : “ಯಾರು ನನ್ನನ್ನು ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರನ್ನು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೋ ಅವನಿಗೆ ನಾನೆಂದೂ ಇಲ್ಲವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

यो मां पश्यति सर्वत्र सर्वं च मयि पश्यति |
तस्याहं न प्रणश्यामि स च मे न प्रणश्यति || 6.30 ||

yo māṁ paśhyati sarvatra sarvaṁ cha mayi paśhyati |
tasyāhaṁ na praṇaśhyāmi sa cha me na praṇaśhyati || 6.30 ||

Meaning: Sri Krishna says,For those who see me everywhere and see all things in me, I am never lost, nor are they ever lost to me.

ಮುಂದುವರಿದು ಕೃಷ್ಣ ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳ್ತಾನೆ- ಯಾರು ಹೀಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ ಆತನ ಯೋಗ ಕ್ಷೇಮದ ಹೊಣೆ ನನ್ನದು. ಅದೇ ರೀತಿ ನಾನು ಆತನ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ ಎನ್ನುವ ಎಚ್ಚರ ಸದಾ ಆತನಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ” ಎಂದು.
ಹೀಗೆ ನಮ್ಮ ಮತ್ತು ಭಗವಂತನ ಅನ್ಯೋನ್ಯ ಸಂಬಂಧ, ದೇವರು ಎಂದೂ ನಮ್ಮ ಕೈ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಎಚ್ಚರ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸದಾ ಜಾಗೃತವಾಗಿರಬೇಕಷ್ಟೇ.

ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಉಪನಿಷದ್ಗಳ ಸಾರ ಅಂತಾರಲ್ಲ, ಕೆಲವು ಉಪನಿಷದ್ಗಳು ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಪೂರಕ ವಾಗಿ ಏನು ಹೇಳುತ್ತವೆ ನೋಡಿ –
ಇದನ್ನೇ ಈಶಾವಾಸ್ಯ ಉಪನಿಷದ್ ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದೆ –
ಯಸ್ತು ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನಿ
ಆತ್ಮನ್ಯೇವಾನು ಪಶ್ಯತಿ_ |
ಸರ್ವಭೂತೇಷು ಚಾತ್ಮಾನಂ
ತತೋ ನ ವಿಜುಗುಪ್ಸತೇ || 6||
ಯಾವನು ಆತ್ಮನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮನನ್ನೂ ಕಾಣುತ್ತಾನೋ, ಅಂಥವನು ಆ ನಂತರ ದುಃಖಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂಥವನು ಪುನಃ (ಯಾವುದಕ್ಕೇ ಆಗಲಿ) ದುಃಖ ಪಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಯಸ್ಮಿನ್ ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನಿ,
ಆತ್ಮೈ ವಾ ಭೂದ್ವಿಜಾನತಃ |
ತತ್ರ ಕೋ ಮೋಹ ಕಃ ಶೋಕ
ಏಕತ್ವಮನುಪಶ್ಯತಃ ||7||
(ಯಾವನ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಸರ್ವಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಆತ್ಮನೇ ಕಂಡುಬರುತ್ತಾನೋ, ಅಂತಹ ಏಕತ್ವವನ್ನು ನಿರಂತರವೂ ಕಾಣುವ ಜ್ಞಾನಿಯಾದವನಿಗೆ ಮೋಹವೆಲ್ಲಿಯದು, ಶೋಕ ಎಲ್ಲಿಯದು? (ಅವನಿಗೆ ಮೋಹ ಶೋಕಗಳು ಇಲ್ಲ.)

ಅಮೃತಬಿಂದು ಉಪನಿಷದ್ ಹೇಳುತ್ತೆ (ಕೊನೇ ಶ್ಲೋಕ) –
ಸರ್ವಭೂತಾದಿ ವಾಸಂ ಯತ್ ಭೂತೇಷು ಚ ವಸತ್ಯಪಿ |
ಸರ್ವಾನುಗ್ರಾಹಕತ್ಯೇನ ತದಸ್ಮ್ಯಹಂ ವಾಸುದೇವಃ ತದಸ್ಮ್ಯಹಂ ವಾಸುದೇವಃ ||
(ಸರ್ವಜೀವಿಗಳಲ್ಲೂ ವಾಸಸ್ಥನಾಗಿರುವ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅನುಗ್ರಹಕಾರಕನಾಗಿ ಎಲ್ಲರ ಹೃದಯದಲ್ಲೂ ವಾಸಸ್ಥನಾಗಿರುವ ಆ” ವಾಸುದೇವ ಸ್ವರೂಪ ನಾನೇ,
ವಾಸುದೇವ ಸ್ವರೂಪ ನಾನೇ). ಡಿ.ವಿ.ಜಿ. ಯವರ ಕೆಲವಾರು ಕಗ್ಗಗಳನ್ನೂ ಗಮನಿಸಬಹುದು.

ii. ಅ 9, ಶ್ಲೋಕ 29.

ಈ ಅಧ್ಯಾಯ ಪರಿಶುದ್ಧ ಭಕ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದೆನ್ನುವುದಿದೆ.
ಭಗವಂತ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದ ಸಂಬಂಧ ಏನು?, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಗೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವೇನು? ಭಗವಂತ ನಮಗೆ ಯಾಕೆ ಕಾಣಿಸೋಲ್ಲ? ಇದು ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಚಿಂತಕರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬರುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅನ್ನಿ, ಸಂಶಯ ಅನ್ನಿ – ಇದು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ ‘ ಗುಹ್ಯ ‘ – ಗೌಪ್ಯ, ರಹಸ್ಯ ಅನ್ಸುತ್ತೆ ಆಲ್ವಾ?. ಇದನ್ನ ತಿಳಿಸಿಕೊಡಬೇಕು ಅಂತಾದ್ರೆ ಅದು ‘ಗುಹ್ಯ ವಿದ್ಯೆ’. ಈ ಗುಹ್ಯ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವವನು ಆ ಭಗವಂತನೇ ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿದ್ಯೆ ಅಲ್ಲ ರಾಜ ವಿದ್ಯೆ. ಇದು ಭಗವಂತನಲ್ಲೇ ಗುಹ್ಯವಾಗಿತ್ತಾದ್ದರಿಂದ ಇದು ‘ರಾಜವಿದ್ಯಾ ರಾಜಗುಹ್ಯಾ ಯೋಗ’ ಅಂತ ಹೇಳುವುದಿದೆ.
ಮೊದಲನೇ ಶ್ಲೋಕವೇ . . . . ಇದಂ ತು ತೇ ಗುಹ್ಯತಮಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮ್ಯನಸೂಯವೇ | ಜ್ಞಾನಂ ವಿಜ್ಞಾನಸಹಿತಂ ಯತ್ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಮೋಕ್ಷ್ಯಸೇಽಶುಭಾತ್ ||. ನಿನಗೆ ಈ ಗುಹ್ಯತಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನೂ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವನ್ನೂ ತಿಳಿಸಿಕೊಡುತ್ತೇನೆ ಅನ್ನುವಲ್ಲಿಂದ ಶುರುವಾಗುತ್ತೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅನಸೂಯ ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥ ಅಸೂಯೆ ಇಲ್ಲದವನು (ಅರ್ಜುನ). ಎರಡನೇ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇದು ರಹಸ್ಯವಾದದ್ದು, ಇದನ್ನ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಜೀವನ ಸಾಕ್ಷಾ ತ್ಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು ಅಂತ ಹೇಳಿದೆ. (ಅಧ್ಯಾಯ 13 ರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಕ್ಕೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ರೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳ ಬೇಕಾದ 20 ಗುಣಗಳ ವಿವರಣೆ ಇದೆ).
ನಾನು, ಅವ್ಯಕ್ತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ವಿಶ್ವವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದೇನೆ, ಸೃಷ್ಟಿಯಾದದ್ದೆಲ್ಲವೂ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳೂ, ನನ್ನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ, ನಾನು ಅವರಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಸೃಷ್ಟಿಯಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದ್ರೆ ಕ ಲ್ಪಾಂತ್ಯ ದಲ್ಲಿ (ಪ್ರಳಯಕಾಲ) ದಲ್ಲಿ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಅಂತ ಹೇಳ್ತಾ ಸೃಷ್ಟಿ ಸ್ಥಿತಿ ಲಯದಬಗ್ಗೆಯೂ ಹೇಳಿದೆ.
ಹಾಗೆಯೆ ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕ ಗಳಲ್ಲಿ – ನಾನೇ ವಿಶ್ವದ ತಂದೆ, ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಆಧಾರ ಎಲ್ಲಾ ನಾನೆ. ಓಂಕಾರನೂ ನಾನೆ, ಎಲ್ಲವೇದಗಳೂ ನಾನೆ ಅಂತ ಹೇಳ್ತಾನೆ.
ಚಿಂತನ ಮಂಥನ ಕ್ಕೊಳಪಡುವಂಥಾ ಈ ಶ್ಲೋಕಗಳೆಲ್ಲಾ ಈ ಅಧ್ಯಾಯದ ಕೊಡುಗೆ –
ಪಿತಾಹಮಸ್ಯ ಜಗತೋ ಮಾತಾ ಧಾತಾ ಪಿತಾಮಹಃ . . .

ಅನನ್ಯಾಶ್ಚಿಂತಯಂತೋ ಮಾಂ ಯೇ ಜನಾಃ . . .

ಪತ್ರಂ ಪುಷ್ಪಂ ಫಲಂ ತೋಯಂ ಯೋ ಮೇ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ . . . .

ನಾವು ದೇವರನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದಂತಹ ಅರಿವಿನ ಮಟ್ಟವಿರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ರೀತಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಆಗಲ್ಲ. ಅವರವರ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಭಗವಂತನನ್ನು ಅರಿಯುವುದು ಜ್ಞಾನ. ಹೀಗೆ ಭಗವಂತನ ಅನುಸಂಧಾನ ಮಾಡುವುದು ವಿಜ್ಞಾನ. ಹೀಗೆ ಅನುಸಂಧಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಭಗವಂತನ ಸತ್ಯದ ದರ್ಶನ, ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದೆಡೆಗೆ ದಾರಿ. ಹೀಗೆ ಅಧ್ಯಾಯ ವೆಲ್ಲವೂ ಮನನ ಯೋಗ್ಯವೇ ಆಗಿದೆ. ನಮ್ಮ ಮುಂದಿರುವ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ನೋಡೋಣ:


ಸಮೋSಹಂ ಸರ್ವಭೂತೇಷು ನ ಮೇ ದ್ವೇಷ್ಯೋSಸ್ತಿ ನ ಪ್ರಿಯಃ
ಯೇ ಭಜಂತಿ ತು ಮಾಂ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಮಯಿ ತೇ ತೇಷು ಚಾಪ್ಯಹಮ್ ॥ 6.29॥

ಅರ್ಥ:- ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳೂ ನನಗೆ ಒಂದೇ. ನನಗೆ ದ್ವೇಷವೂ ಇಲ್ಲ ಪ್ರೀತಿಯೂ ಇಲ್ಲ. . ಆದರೆ ಯಾರು ನನ್ನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಭಜಿಸುತ್ತಾರೋ ಅವರು ನನ್ನ ವಶ; ನಾನು ಅವರ ವಶ.
ಭಗವಂತನಿಗೆ ಯಾರ ಮೇಲೂ ದ್ವೇಷವಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಸ್ನೇಹ ವಾಗಲಿ ಇಲ್ಲ. ಆತ ಪ್ರೀತಿಸುವುದು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಲ್ಲ ಬದಲಿಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯನ್ನು. ಭಗವಂತನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳ ಬಹುದು ಎಂಬುದು ಭಾವಾರ್ಥ. ನಾವು ಮಾಡುವ ದಿನ ನಿತ್ಯದ ಕೆಲಸಗಳೆಲ್ಲವೂ ಭಗವಂತನ ಆರಾಧನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ನಮ್ಮ ಒಲವನ್ನು ಭಗವಂತನ ಸಕ್ಷಾತ್ಕಾರದ ಕಡೆ ತಿರುಗಿಸಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಯತ್ನ ಹಾಕೋಣ.

समोऽहं सर्वभूतेषु न मे द्वेष्योऽस्ति न प्रिय: |
ये भजन्ति तु मां भक्त्या मयि ते तेषु चाप्यहम् || 6.29||

samo ’haṁ sarva-bhūteṣhu na me dveṣhyo ’sti na priyaḥ |
ye bhajanti tu māṁ bhaktyā mayi te teṣhu chāpyaham || 6.29 ||

Meaning: Lord Krishna says, “I am equally disposed to all living beings; I am neither inimical nor partial to anyone. But the devotees who worship Me with love reside in Me and I reside in them.

(Swami Mukundanandaji, the founder of Jagadguru Kripalu Yog has beautifully explained this verse’s meaning with an analogy. I am quoting the same here: “The rainwater falls equally upon the earth.  Yet, the drop that falls on the cornfields gets converted into grain; the drop that falls on the desert bush gets converted into a thorn; the drop that falls in the gutter becomes dirty water; and the drop that falls in the oyster becomes a pearl.  There is no partiality on the part of the rain, since it is equitable in bestowing its grace upon the land.  The raindrops cannot be held responsible for this variation in results, which are a consequence of the nature of the recipient.  Similarly, God states here that He is equally disposed toward all living beings, and yet, those who do not love Him are bereft of the benefits of His grace because their hearts are unsuitable vessels for receiving it.“)

iii. ಅ13, ಶ್ಲೋ 16 ಮತ್ತು 18.
ಈ ಅಧ್ಯಾಯ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿದ್ದು. ಮೊದಲಿಗೆ ಕ್ಷೇತ್ರ ಅಂದ್ರೆ ಏನು ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ ಅಂದ್ರೆ ಯಾರು ಎಂಬ ವಿವರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಅಧ್ಯಾಯ ಶುರುವಾಗುತ್ತೆ. ಆದ್ರಿಂದ ಇದನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಷೇತ್ರಙ್ಞವಿಭಾಗ ಯೋ ಗ ಅಂತ ಕರ್ದಿದಾರೆ.
ನಮ್ಮ ದೇಹ ಐಹಿಕ ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಆದದ್ದು ಜಡ ರೂಪವಾದದ್ದು ಇದು ಕ್ಷೇತ್ರ, ಅದರ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಮೂಲ ಚೈತನ್ಯ ರೂಪವಾದ ಜೀವಾತ್ಮ (ಆತ್ಮ ಅನ್ನಿ ಪುರುಷ ಅನ್ನಿ ) – ಆ ಜೀವಾತ್ಮನೇ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ. ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲೂ ಇವು ಅವಿಭಾಜ್ಯವಾದದ್ದು. ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ (ಜೀವಾತ್ಮ) ಇಲ್ದೆ ಕ್ಷೇತ್ರವಿಲ್ಲ ಅದು ಬರೀ ಜಡ. ಕ್ಷೇತ್ರ (ದೇಹ) ಇಲ್ದೇಇದ್ರೆ ಜೀವಾತ್ಮ (ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ)ನೂ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ. ಹಾಗಂದಾಗ, ಇವೆರಡರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡುವ, ನಿರ್ವಾಹಕ, ನಿರೂಪಕ ಒಬ್ಬ ಇರ್ಲೇಬೇಕಲ್ವಾ, ಅವನು – ಪರಮ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ. ಅಂದ್ರೆ ಏನಾಯ್ತು, ದೇಹವೆಂಬ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ, ಪಾತ್ರವನ್ನಾಡಿಸುವ ಜೀವಾತ್ಮ, ಅದರ ಸೂತ್ರಧಾರಿಯಾಗಿ ಪರಮಾತ್ಮ ಹೀಗೆ ಮೂರೂ ಸಮನ್ವಯವಾದಾಗ ಜೀವ, ಜಗತ್ತು. ಇವುಗಳ ಅರಿವೇ (ಅಧ್ಯಾತ್ಮ) ಜ್ಞಾನ ಅಂತ ಮೂರನೇ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಾಸ್ತಾವಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ.

ಮುಂದೆ ಜ್ಞಾನ, ಙ್ಞೇಯದ (ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ನಿಲುಕುವಂಥದ್ದು) ಬಗ್ಗೆ , ಕ್ಷೇತ್ರದ 24 ಗುಣ ವಿಕಾರಗಳು (ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯಗಳು,ಪಂಚಭೂತಗಳು, ಪಂಚ ವಿಷಯಗಳು, ಪಂಚ ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಅಹಂಕಾರ, ಸುಖ, ದುಃಖ , ಮನಸ್ಸು ) ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ದೆ ಇವುಗಳಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಕಾರಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಕೊಳ್ಳುವ ಗೂಢವಾದ, ಸೃಷ್ಟಿ ಶಕ್ತಿ ಉಳ್ಳ “ಅವ್ಯಕ್ತ” ವೆಂಬ ಗುಣವಿಶೇಷವಾದ ಶಕ್ತಿಯೂ ಇದೆ ಎಂಬೆಲ್ಲ ವಿವರಣೆ ಇದೆ. ಅಂದ್ರೆ ಈ ಅವ್ಯಕ್ತ permutation combination ಅಂತೀವಲ್ಲ ಹಾಗೆ ಈ 26 ಗುಣವಿಕಾರಗಳ ಪ್ರಮಾಣಗಳ, ಪ್ರಮಾಣವೈಪರೀತ್ಯಗಳಿಂದ ಕೋಟ್ಯಾಂತರ ಗುಣವಿಶೇಷಣಗಳನ್ನ ಉತ್ಪಾದಿಸಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುವವರಾಗಿ ಮತ್ತು ಗುಣವಿಶೇಷಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಅಂತ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಮುಂದೆ, ಈ ಕ್ಷೇತ್ರ – ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ ರನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ 20 ಜ್ಞಾನ ಸಾಧನಗಳ ವಿವರಣೆ ಇದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಜ್ಞಾನ, ಅಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತಾರ ವಿವರಣೆ ಕೊಡ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತೆ. ಪ್ರಕೃತಿ, ಜೀವಿಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಎಲ್ಲವೂ ಈ ಅಧ್ಯಾಯ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜ್ಞಾನಾಸಕ್ತರಿಗೆ ಮನನಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ, ಪೂರಕವಾಗಿದೆ.
ವಿವೇಕ ಚೂಡಾಮಣಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಇದನ್ನೇ ವಾಗಾದಿ ಪಂಚ ಶ್ರವಣಾದಿ ಪಂಚ ಪ್ರಾಣಾದಿ ಪಂಚಾಭ್ರಮುಖಾನಿ ಪಂಚ । ಬುದ್ಧ್ಯಾದ್ಯ ವಿದ್ಯಾಪಿ ಚ ಕಾಮಕರ್ಮಣೀ ಪುರ್ಯಷ್ಟಕಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶರೀರಮಾಹು: ।। ಅಂತ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ

ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕ:-

ಬಹಿರಂತಶ್ಚ ಭೂತಾನಾಮಚರಂ ಚರಮೇವ ಚ |
ಸೂಕ್ಷ್ಮತ್ವಾತ್ತದವಿಙ್ಞೇಯಂ ದೂರಸ್ಥಂ ಚಾಂತಿಕೇ ಚ ತತ್ || 13.16 ||

बहिरन्तश्च भूतानामचरं चरमेव च |
सूक्ष्मत्वात्तदविज्ञेयं दूरस्थं चान्तिके च तत् || 13.16||

bahir antaśh cha bhūtānām acharaṁ charam eva cha |
sūkṣhmatvāt tad avijñeyaṁ dūra-sthaṁ chāntike cha tat ||13.16||

Meaning:He exists outside and inside all living beings, those that are moving and not moving. He is subtle, and hence, He is incomprehensible. He is very far, but He is also very near.
ಅರ್ಥ:- ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಳಲ್ಲೂ (ಪರಮಾತ್ಮ ) ಏಕರೂಪ ವಾಗಿದೆಯಾದರೂ ಬೇರೆಯೇ ಅನ್ನುವಂತೆ ಬಹುರೂಪವಾಗಿ ಕಾಣ್ಸುತ್ತೆ. ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ಹಾಗೂ, ಲಯಕಾರನು ಮತ್ತೆ ಸೃಷ್ಟಿಸುವವನೂ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನೇ.
ಅಂದ್ರೆ, ನಾವು ಕ್ಷೇತ್ರ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರ ಗಳ್ಲಲೂ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ ಇದಾನೆ ಅಂತಾದ್ರೆ, ಕೋಟ್ಯಾoತರ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞರಿದ್ದಾರೆ ಅನ್ಕೋತೀವಿ. ಆದ್ರೆ, ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞರೂ, ಪರಮ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನಾದ ಪರಮಾತ್ಮನ ಅಂಶಿಕರು ಮಾತ್ರ, ಅವನು ನಿಯೋಜಕ, ನಿರ್ವಾಹಕ, ಸೃಷ್ಟಿ ಸ್ಥಿತಿ ಲಯ ಕಾರಕನೂ ಕೂಡ ಅಂತ ತಿಳಿವು ನಮ್ಮದಾಗಬೇಕು. ಇದನ್ನು ಶ್ಲೋಕ 23 ರಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸಿದೆ.

ಜ್ಯೋತಿಷಾಮಪಿ ತಜ್ಜ್ಯೋತಿಸ್ತಮಸಃ ಪರಮುಚ್ಯತೇ |
ಙ್ಞಾನಂ ಙ್ಞೇಯಂ ಙ್ಞಾನಗಮ್ಯಂ ಹೃದಿ ಸರ್ವಸ್ಯ ವಿಷ್ಠಿತಮ್ || 13.18 ||

ज्योतिषामपि तज्ज्योतिस्तमस: परमुच्यते |
ज्ञानं ज्ञेयं ज्ञानगम्यं हृदि सर्वस्य विष्ठितम् || 13.18||

jyotiṣhām api taj jyotis tamasaḥ param uchyate |
jñānaṁ jñeyaṁ jñāna-gamyaṁ hṛidi sarvasya viṣhṭhitam || 13.18 ||

Meaning:He is the source of light in all luminaries, and is entirely beyond the darkness of ignorance. He is knowledge, the object of knowledge, and the goal of knowledge. He dwells within the hearts of all living beings.” Lord Sri Krishna establishes the supremacy of God in different ways.  There are various illuminating objects, such as the sun, moon, stars, fire, jewels, etc.  Left alone, none of these have any power to illuminate.  When God imparts the power to them, only then can they illumine anything. 

ಓಂ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಪರಮಾತ್ಮನೇ ನಮಃ
======================

One thought on “BhagavadGita’s Guidelines to find Solace in Solitude

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s