BhagavadGita’s Counsel to Control Conceit

Excessive-pride / conceit / arrogance / self-importance is another vice that hampers our growth. Dictionary meaning of Conceit is: “excessive appreciation of one’s own worth or virtue“.

Excessive-pride shouldn’t be confused with just pride. There is nothing wrong in feeling happy and proud about reaching a milestone in our life through hard-work, but letting those achievements get into our head and define us, then it leads to personality issues.

Conceit / Excessive-pride makes us:

  • selfish,
  • arrogant,
  • have an inflated-ego and superiority complex,
  • think we know everything,
  • think we are always right,
  • not open to constructive criticism,
  • seek constant attention and praise,
  • unwilling to appreciate / recognize others achievements / milestones
  • not open to suggestions,
  • brag about the ‘influential connections’,
  • associate only with popular people,
  • pay too much attention to external appearance, and
  • judge others based on how they look / what they have / status etc.

All these behavioral patterns spell doom as we stagnate in our life. Nothing is permanent in this mortal world.

Excessive-pride can be about one’s wealth, materialistic possessions, beauty, and even knowledge!!

The first step toward correcting one’s attitude / behavior is to realize that one is at fault. Lord Sri Krishna, in Srimad Bhagavad Gita explains beautifully the characteristics of egoistic people, the consequences of conceited behavior, and how one should behave / work in a rightful manner. Let us go into the following blog by our respected blogger, Sri. RamaMurthy to understand the verses that highlight these aspects.

(NOTE: This blog post is part of a series; please refer to BhagavadGita, The Solution Provider to access the complete series.)

” ಓಂ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಪರಮಾತ್ಮನೇ ನಮ: “
i . ಅಧ್ಯಾಯ 16, ದೈವಾಸುರ ಸಂಪದ್ವಿಭಾಗ ಯೋಗ, ಶ್ಲೋಕ 4, 13, 14, & 15 (Shloka # 4, 13, 14, & 15 of Adhyaya 16, “DaivaAsura Sampadvibhaga Yoga”)
ii . ಅಧ್ಯಾಯ 18, ಮೋಕ್ಷಾಸಂನ್ಯಾಸ ಯೋಗ, ಶ್ಲೋಕ 26 & 58 (Shloka # 26 & 58 of Adhyaya 18, “Moksha Sanyasa Yoga”)

i . ಅಧ್ಯಾಯ16, ದೈವಾಸುರ ಸಂಪದ್ವಿಭಾಗ ಯೋಗ, ಶ್ಲೋಕ 4, 13, 14, & 15 (Shloka # 4, 13, 14, & 15 of Adhyaya 16, “DaivaAsura Sampadvibhaga Yoga”)

ಈ ಅಧ್ಯಾಯ ಓದುವಾಗ ಇಲ್ಲೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ನಮ್ಮ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕಾಡಬಹುದು. ಭಗವಂತ ದೈವೀ ಗುಣ, ಅಸುರೀ ಗುಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳ್ತಾ, ಮಾನುಷೀಗುಣಗಳಬಗ್ಗೆ ಯಾಕೆ ಹೇಳ್ಲಿಲ್ಲ ಅಂತ. ಹೌದು, ಆದ್ರೆ ಈ ಎರಡೂ ಗುಣಗಳನ್ನ ನಮಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ಕೊಂಡು ಬಿಟ್ಟಿದೀವಲ್ಲ.
ಪ್ರಶ್ನೋಪನಿಷದ್ ಇದಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹತ್ತಿರದ ಉತ್ತರವನ್ನ ಕೊಡುತ್ತೆ.
ಅಥೈಕಯೋರ್ಧ್ವ ಉದಾನಃ
ಪುಣ್ಯೇನ ಪುಣ್ಯಂ ಲೋಕಂ ನಯತಿ ಪಾಪೇನ ಪಾಪಮ್ ಉಭಾಭ್ಯಾಮೇವ ಮನುಷ್ಯಲೋಕಂ. (ಪ್ರಶ್ನೆ 3, ಶ್ಲೋ. 7)
ಇದರ ಅರ್ಥ, ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ತುಂಬಾ ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ.’ಉದಾನ’ ಅಂದ್ರೆ ಸುಷುಮ್ನಸ್ಥಿತಿ (ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಗ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ) ಅದೆಲ್ಲಾ ನಮಗೆ ಬೇಡ, ಇಲ್ಲಿ ಅಪ್ರಸ್ತುತ ಆನ್ಕೊಳ್ತೀನಿ . ನಮಗೆ ಪೂರಕವಾದ ಭಾವಾರ್ಥ, ಮೇಲ್ನೋಟದ ಅರ್ಥ ಮಾತ್ರ ಗಮನಿಸೋಣ. ಪುಣ್ಯ ಮಾಡಿದ್ರೆ ಪುಣ್ಯಲೋಕ, ಪಾಪ ಮಾಡಿದ್ರೆ ಪಾಪ ಲೋಕ (ನರಕ ಅನ್ಕೊಳೋಣ) ನಮ್ಮಲ್ಲಿನ ದೈವೀಗುಣ, ಅಸುರೀ ಗುಣ ಮಿಶ್ರಭಾವದಲ್ಲಿದ್ರೆ ಮನುಷ್ಯ ಲೋಕ. (ಈ ಎರಡೂ ಗುಣಗಳ ಮಿಶ್ರ ಪ್ರಮಾಣಗಳಮೇಲೆ / permutation combination ಪ್ರಾಣಿ, ಪಕ್ಷಿ ಏನೂ ಆಗಬಹುದು).
ಅಂದ್ರೆ ಏನಾಯ್ತು, ಮನುಷ್ಯಗುಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಏನೂ ಹೇಳೋದೇ ಬೇಡ, ಈ ಎಲ್ಲಾಗುಣಗಳ ಯಾವುದೋ ಪ್ರಮಾಣ ನಮ್ಮಲ್ಲಿದೆ ಅಥವಾ ಈ ಎರಡೂ ಗುಣಗಳು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದೆ (ಹುಟ್ತಾನೇ ಬಂದಿರುತ್ತೆ), ನಮ್ಮ ವಿವೇಕ, ಬುದ್ಧಿ ಯಾವದನ್ನ ಜಾಗೃತಿ ಗೊಳ್ಸುತ್ತೋ ಹಾಗೆ ನಮ್ಮ ನಡವಳಿಕೆ, ನಡೆ, ನುಡಿ, ಸ್ವಭಾವ, ಆಲ್ವಾ. ಭಗವಂತ ಇವೆರಡನ್ನೂ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ಬುದ್ಧಿ, ವಿವೇಕ ಅನ್ನೋ ಕೀಲಿ ಕೈ ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದಾನೆ. ಬೀಗ ಹಾಕೋದಕ್ಕೂ ತೆಗೆಯೋದಕ್ಕೂ ಒಂದೇ ಕೀಲಿಕೈ (key).
” ಓಂ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪರಮಾತ್ಮನೇ ನಮ: ” ನಮ್ಮ ಮುಂದಿರುವ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ , 6 ಅಸುರೀಗುಣಗಳನ್ನ ಪರಿಚಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೇಳಿ, ಮುಂದಿನ 23ನೇ ಶ್ಲೋಕಗಳವರೆಗೂ ಅಸುರೀ ಗುಣವರ್ಣನೆಯೇ ಇದೆ.
ದಂಭೋ ದರ್ಪೋ ಅಭಿಮಾನಶ್ಚ ಕ್ರೋಧಃ ಪಾರುಷ್ಯಮೇವ ಚ |
ಅಜ್ಞಾನಂ ಚಾಭಿಜಾತಸ್ಯ ಪಾರ್ಥ ಸಂಪದಮಾಸುರೀಂ ||16.4||

ಅಹಂಕಾರ, ದರ್ಪ, ದುರಭಿಮಾನ, ಕೋಪ, ಕ್ರೌರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನ – ಪಾರ್ಥ! ಈ ಗುಣಗಳು ಅಸುರೀ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನಿಗೆ ಇರುತ್ತವೆ.
(1) ಡಂಭತನ ಅಂದ್ರೆ ಇಲ್ಲದ್ದನ್ನು ಇದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ತಾ, ತನ್ನ ಕೆಟ್ಟತನವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಳ್ಳೆಯವರ ಹಾಗೆತೋರಿಸ್ಕೊಳೋದು ಅನ್ನಬಹುದು.
(2) ದರ್ಪ: ಏನು ಮಾಡಲೂ ಹೇಸದ ಮನೋವೃತ್ತಿ ಇವರದಾಗಿರುತ್ತೆ. .
(3) ದುರಭಿಮಾನ ನಾನೇ ದೊಡ್ಡವನು ಅಂತ ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಅಗೌರವ ತೋರ್ಸೋದು ಇತ್ಯಾದಿ. .
(4) ಕ್ರೋಧ : ಇದು, ಬಿಡಬೇಕು ಎಂದರೂ ಬಿಡಲಾಗದ ಕೆಟ್ಟಗುಣ ಕ್ರೋಧ, ಛಲ ಅನ್ನಬಹುದು .
(5) ಕ್ರೌರ್ಯ (ಪಾರುಷ್ಯ ):
(6) ಅಜ್ಞಾನ :

ಈ 6 ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಒಂದುಗುಣ ಪ್ರಭಲವಾದರೆ ಅಧಃ ಪಥನಕ್ಕೆ ದಾರಿಯಾಗುತ್ತೆ.

दम्भो दर्पोऽभिमानश्च क्रोध: पारुष्यमेव च |
अज्ञानं चाभिजातस्य पार्थ सम्पदमासुरीम् || 16.4 ||

dambho darpo ’bhimānaśh cha krodhaḥ pāruṣhyam eva cha |
ajñānaṁ chābhijātasya pārtha sampadam āsurīm || 16.4 ||

Meaning: In this Shloka, Sri Krishna lists out the traits of people of demonic nature: hypocrisy, arrogance, conceit, anger, harshness, and ignorance. Such people can be too proud of their wealth, knowledge, position, beauty, etc. They don’t have a real understanding of spiritual teachings. They are too concerned about external appearances and tend to show-off their possessions to impress others and gain popularity.

ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕಗಳು – ಆಸುರೀ ಸ್ವಭಾವದವರ ಯೋಚನೆಗಳು, ಮನೋಭಾವ ಹೇಗಿರುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕೃಷ್ಣ ಈ ಮೂರು ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ಇದಮಧ್ಯ ಮಯಾ ಲಬ್ಧಮಿಮಂ ಪ್ರಾಪ್ಸ್ಯೇ ಮನೋರಥಂ |
ಇದಮಸ್ತೀದಮಪಿ ಮೇ ಭವಿಷ್ಯತಿ ಪುನರ್ಧನಂ ||16.13||

ಇಂದು ನನ್ನಿಂದ ಇಷ್ಟು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ, ನನ್ನಾಸೆಯಂತೆ ಇನ್ನೂ (ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು) ಪಡೆಯುತ್ತೇನೆ. ಇಷ್ಟು ಸಂಪತ್ತಿದೆ, ಮತ್ತೆ ಇದು ಕೂಡ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಪತ್ತಾಗುವುದು…

ಅಸೌ ಮಯಾ ಹತಃ ಶತ್ರರ್ಹನಿಷ್ಯೇ ಚಾಪರಾನಪಿ|
ಈಶ್ವರೋsಹಮಹಂ ಭೋಗೀ ಸಿದ್ಧೋsಹಂ ಬಲವಾನ್ ಸುಖೀ||16.14||

(ಅವನು ನನ್ನ ಶತ್ರು ) ಅವನು ನನ್ನಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ, ನನ್ನ ಇತರ ಶತ್ರುಗಳೂ ನನ್ನಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ನಾನು ಎಲ್ಲದರ ಒಡೆಯ (ಪ್ರಭು), ಭೋಗಿಸುವವನೂ ನಾನೇ, ನಾನು ಬಲಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಸುಖೀ . . .
ಆಢ್ಯೋsಭಿಜನವಾನಸ್ಮಿ ಕೋsನ್ಯೋsಸ್ತಿ ಸದೃಶೋ ಮಯಾ |
ಯಕ್ಷ್ಯೇ ದಾಸ್ಯಾಮಿ ಮೋದಿಷ್ಯಇತ್ಯಜ್ಞಾನವಿಮೋಹಿತಾಃ ||16.15||

…ನಾನು ಶ್ರೀಮಂತನು (ಆಡ್ಯ:) , ಶ್ರೀಮಂತ ಬಂಧುಗಳು ಸುತ್ತಲೂ ಇದ್ದಾರೆ, ನನ್ನ ಸಮಾನರು ಯಾರಿದ್ದಾರೆ? ಯಜ್ಞ-ಯಾಗಾದಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುವೆನು, ದಾನ ನೀಡುವೆನು, ಅದರಿಂದ ಆನಂದ ಅನುಭವಿಸುವೆನು – ಆಸುರೀ ಸ್ವಭಾವದವರು ಹೀಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಭ್ರಾಂತರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಹೀಗೆ ಮುಂದಿನ ಎಲ್ಲ ಶ್ಲೋಕಗಳೂ ಅಸುರೀ ಗುಣ ಲಕ್ಷಣ ಗಳನ್ನ ವಿವರಿಸ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತೆ. ಈ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ವಿವರಿಸ್ತಾ, ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು ಹಲವಾರು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನ ಕೊಡ್ತಾ ಹೋಗ್ತಾರೆ. ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನ ಸತ್ಯಗುಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವನು ಸತ್ಯ ಹರಿಶ್ಚ೦ದ್ರ ನೆಂದೇ ಇವತ್ತಿಗೂ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ, ಹಾಗೆಯೇ ರಾವಣ ಮಹಾಜ್ಞಾನಿ, ಮಹಾಭಕ್ತ -ಶಿವನ ಆತ್ಮಲಿಂಗವನ್ನೇ ಪಡೆದುಕೊಂಡವನು. ಮೋಹವೆಂಬ ಒಂದೇ ರಾಕ್ಷಸೀ ಗುಣದಿಂದಾಗಿ ರಾಕ್ಷಸನೇ ಅದ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವು ಸದ್ಗುಣಗಳನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಅಸುರೀ ಗುಣಗಳನ್ನ ನಿಗ್ರಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಹೋಗಬೇಕು ಅನ್ನುವುದು ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ.

इदमद्य मया लब्धमिमं प्राप्स्ये मनोरथम् |
इदमस्तीदमपि मे भविष्यति पुनर्धनम् || 16.13 ||
असौ मया हत: शत्रुर्हनिष्ये चापरानपि |
ईश्वरोऽहमहं भोगी सिद्धोऽहं बलवान्सुखी || 16.14 ||
आढ्योऽभिजनवानस्मि कोऽन्योऽस्ति सदृशो मया |
यक्ष्ये दास्यामि मोदिष्य इत्यज्ञानविमोहिता: || 16.15 ||

idam adya mayā labdham imaṁ prāpsye manoratham |
idam astīdam api me bhaviṣhyati punar dhanam || 16.13 ||
asau mayā hataḥ śhatrur haniṣhye chāparān api |
īśhvaro ’ham ahaṁ bhogī siddho ’haṁ balavān sukhī || 16.14 ||
āḍhyo ’bhijanavān asmi ko ’nyo ’sti sadṛiśho mayā |
yakṣhye dāsyāmi modiṣhya ity ajñāna-vimohitāḥ || 16.15 ||

Meaning: In the above three shlokas / verses, Lord Sri Krishna explains how the conceited people think and their deluded thinking eventually leads to their destruction:

 The demoniac persons think, “I have gained so much wealth today, and I shall now fulfill this desire of mine. This is mine, and tomorrow I shall have even more. That enemy has been destroyed by me, and I shall destroy the others too! I am like God himself, I am the enjoyer, I am powerful, and I am happy. I am wealthy and I have highly placed relatives. Who else is equal to me? I shall perform sacrifices (to the celestial gods); I shall give alms; I shall rejoice.” In this way, they are deluded by ignorance.

Whatever materialistic possessions due to which they are feeling invincible are temporary in nature; once those things are gone, the people who respected / praised them only for material benefits will vanish in no time.

ii . ಅಧ್ಯಾಯ 18, ಮೋಕ್ಷಾಸಂನ್ಯಾಸ ಯೋಗ, ಶ್ಲೋಕ 26 & 58 (Shloka # 26 & 58 of Adhyaya 18, “Moksha Sanyasa Yoga”)
ನಮ್ಮ ಮುಂದಿರುವ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮುಂಚೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಅವಲೋಕನ ಬೇಕು –
ಯಾವುದೇ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ,, ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸ ಒಬ್ಬನಿಂದಲೇ ಮಾಡುವಂಥದ್ದು, ಸಾಧಿಸುವಂಥದ್ದು
ಆಗಿರಲ್ಲ. ಇದೇ ಅಧ್ಯಾಯದ 14ನೇ ಶ್ಲೋಕ ದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವಂತೆ, ಕರ್ಮಸಿದ್ಧಿಗೆ ಐದು ಕಾರಣ ಸ್ವರೂಪ ಇರುತ್ತವೆ.

  1. ಅಧಿಷ್ಠಾನ (ಮಾಡುವ ಸ್ಥಳ, ಸಂದರ್ಭ situation),
  2. ಕರ್ತಾ ( ಮಾಡುವವನು),
  3. ಕರಣ (ಸಹಾಯಕರು, ಸಾಧನ ಗಳು)
  4. ಚೇಷ್ಟಾ (ವಿಧಾನ, ರೂಪ ರೇಷೆಗಳು, ಉಪಕರಣಗಳು – plan of action, strategy ),
  5. ದೈವಂ (ಭಗವಂತನ ಅನುಗ್ರಹ, ಅದೃಷ್ಟ ಅನ್ನಬಹುದು).
    ಇದನ್ನು ಮಾಡಲು ಮೂರು ಪ್ರೇರಣೆಗಳು – ಜ್ಞಾನ (ಹೇಗೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಅರಿವು ), ಙ್ಞೇಯಂ (ಅರಿತು ಮಾಡುವಂತಹದ್ದ್ದು), ಜ್ಞಾತಾ (ಜ್ಞಾನದ ಸ್ವರೂಪ).

ಇವು ಮೂರನ್ನೂ ಪ್ರೇರಿಸುವಂಥದ್ದು ಮೂರು. 1. ಇಂದ್ರಿಯಗಳು 2.ಕರ್ಮ 3.ಕರ್ತಾ

ಮತ್ತೆ, ಈ ಮೂರರಲ್ಲಿಯೂ ಗುಣಭೇದಗಳಿಂದ (ಸತ್ ,ರಜಸ್, ತಮಸ್) ಮತ್ತೆ ಮೂರು ಮೂರರ ಬಗೆಯಾಗತ್ತವೆ (ಶ್ಲೋ. 19). 14ನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಈ ಗುಣಗಳ ವಿಸ್ತಾರ ವಿವರಣೆ ಇದೆ.
ಈಗ ನಮ್ಮ ಶ್ಲೋಕ ಕವನ್ನ ನೋಡಬಹುದು – ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವವನ (ಕರ್ತಾ) ಸಾತ್ವಿಕ ಗುಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದೆ.
ಮುಕ್ತಸಂಗೋ„ನಹಂವಾದೀ ಧೃತ್ಯುತ್ಸಾಹಸಮನ್ವಿತಃ |
ಸಿದ್ಧ್ಯಸಿದ್ಧ್ಯೋರ್ನಿರ್ವಿಕಾರಃ ಕರ್ತಾ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಉಚ್ಯತೇ ||18.26||

ಅರ್ಥ: ಪ್ರೀತಿ-ಮೋಹಗಳ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದ, ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದ, ದೃಢ ನಿರ್ಧಾರವಿರುವ, ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಕೀರ್ತಿ-ಅಪಕೀರ್ತಿಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗದ ಕರ್ತಾರನು ಸಾತ್ವಿಕಗುಣದವನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಾತ್ವಿಕನಾದ ಕರ್ತಾ ಯಾವುದನ್ನೂ ನಾನು ಮಾಡಿದೆ’ ಎನ್ನುವ ಅಹಂಕಾರ ವಿಲ್ದೇ ಮಾಡ್ತಾ ಹೋಗ್ತಾನೆ. ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸವಿರಲಿ ಆತ ಅದನ್ನು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಮಾಡ್ತಾನೆ .
ಹೇಗೆ ಯಾವುದೇ ಪೂಜೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ‘ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣಾರ್ಪಣಮಸ್ತು’ ಎಂದು ಅರ್ಪಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಇದೆಯೋ ಹಾಗೇ ಸಾತ್ವಿಕನಾದವನು ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮವನ್ನು ಭಗವದ್ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಭಗವದರ್ಪಣಾಭಾವದಿಂದ ನಿರ್ವಿಕಾರನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

मुक्तसङ्गोऽनहंवादी धृत्युत्साहसमन्वित: |
सिद्ध्यसिद्ध्योर्निर्विकार: कर्ता सात्त्विक उच्यते || 18.26 ||

mukta-saṅgo ‘nahaṁ-vādī dhṛity-utsāha-samanvitaḥ |
siddhy-asiddhyor nirvikāraḥ kartā sāttvika uchyate || 18.26 ||

Meaning: Lord Sri Krishna says,The performer is said to be in the mode of goodness, when he or she is free from egotism and attachment, endowed with enthusiasm and determination, and equipoised in success and failure. In this verse, Sri Krishna tells how one needs to do one’s tasks; he / she shouldn’t be attached to the work being done, do the work with sincerity, and not affected by the outcome of the task. People working with such a Sattvic attitude dedicate their successes to the Almighty.

ಶ್ಲೋಕ 18.58 :
ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ “ನನ್ನನ್ನು ತಿಳಿದು, ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮವನ್ನು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಜ್ಞಾನಯೋಗದಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿರಂತರ ನನ್ನಲ್ಲಿರಿಸು” ಅಂತ ಹೇಳಿದೆ. . ಅಂದ್ರೆ ನಾವು ಮಾಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮವನ್ನು ಭಗವಂತನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ ಮಾಡಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ . ನಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕ –
ಮಚ್ಚಿತ್ತಃ ಸರ್ವದುರ್ಗಾಣಿ ಮತ್ಪ್ರಸಾದಾತ್ತರಿಷ್ಯಸಿ |
ಅಥ ಚೇತ್ತ್ವಮಹಂಕಾರಾನ್ನ ಶ್ರೋಷ್ಯಸಿ ವಿನಂಕ್ಷ್ಯಸಿ ||18.58||

ಅರ್ಥ: ನನ್ನ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಎಲ್ಲಾ ಅಡ್ಡಿ-ಆತಂಕಗಳ ಕೋಟೆಗಳನ್ನೂ ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ದಾಟುತ್ತೀಯ. ಆದರೆ ನೀನು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ (ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು) ಕೇಳದಿದ್ದರೆ ಪತನಹೊಂದುವೆ.

ಅದ್ರಿಂದ, ನಾವೂ ಕೂಡ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಭಗವಂತನತ್ತ ಹರಿಸಿ, ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದಾಗ, ನಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಯೆಗಳೂ, ಕಾರ್ಯಗಳೂ ಭಗವಂತನ ಪೂಜೆಯಾಗುತ್ತೆ.. ಇದರಿಂದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕಷ್ಟ, ಕಾರ್ಪಣ್ಯಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಕ್ಷಮತೆ ಬರುತ್ತೆ. ಭಗವಂತನ ಕೃಪೆ, ರಕ್ಷಣೆ ನಮ್ಮ ಮೇಲಿರುತ್ತೆ.
ನಾವು ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಯಾವುದೇ ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆ ಇಲ್ಲದೆ, ನನ್ನಿಂದಾಯ್ತು ಎನ್ನುವ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಭಗವದರ್ಪಣಾ ಭಾವದಿಂದ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು ಅನ್ನೋ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.

मच्चित्त: सर्वदुर्गाणि मत्प्रसादात्तरिष्यसि |
अथ चेत्वमहङ्कारान्न श्रोष्यसि विनङ्क्ष्यसि ||18.58||

mach-chittaḥ sarva-durgāṇi mat-prasādāt tariṣhyasi |
atha chet tvam ahankārān na śhroṣhyasi vinaṅkṣhyasi ||18.58||

Meaning: Lord Sri Krishna says, “If you remember me always, by my grace you will overcome all obstacles and difficulties. But if, due to pride, you do not listen to my advice, you will perish. If we forget that we (the Soul inside us) are a fraction of His Energy and think that we are the doers, then we will not reach our goals in life. It is not that the God will curse us, but it is the evil effects of our own doing that causes our destruction. If we understand this eternal truth, we can lead a contented peaceful life with the Almighty’s grace.


ಈ ಅಧ್ಯಾಯದ ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ನೋಡೋಣ:-
ಯತ್ರ ಯೋಗೇಶ್ವರಃ ಕೃಷ್ಣೋ ಯತ್ರ ಪಾರ್ಥೋ ಧನುರ್ಧರಃ |
ತತ್ರ ಶ್ರೀರ್ವಿಜಯೋ ಭೂತಿರ್ಧ್ರುವಾ ನೀತಿರ್ಮತಿರ್ಮಮ” || 18.78 ||
(ಎಲ್ಲಿ ಯೋಗೇಶ್ವರನಾದ ಕೃಷ್ಣನು ಇರುವನೋ ಧನುರ್ಧಾರಿಯಾದ ಅರ್ಜುನನು ಇರುವನೋ ಅಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ಸಂಪತ್ತು,ಯಶಸ್ಸು,ನೀತಿ, ನಿಯಮ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತವೆ ).
(ಇದು ಸಂಜಯನಿಂದ ಉಕ್ತವಾದ ಫಲಶ್ರುತಿ).
ಇಲ್ಲಿ, ಅರ್ಜುನನು ಕರ್ಮಸ್ವರೂಪಿ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪಿ.

Wherever there is Shree Krishna, the Lord of all Yog, and wherever there is Arjun, the supreme archer, there will also certainly be unending opulence, victory, prosperity, and righteousness. Of this, I am certain.

ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ತತ್ವಗಳೂ, ಭಾವಗಳೂ, ನೀತಿನಿಯಮಗಳು, ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ನಾವೂ ಪಾಲಿಸುತ್ತಾ –
ನಮ್ಮಲ್ಲೂ ನಮ್ಮ ವೃತ್ತಿ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲು ಆತ್ಮ ಸ್ಥೈರ್ಯ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ತಾ, ಆ ಕೃಷ್ಣಾರ್ಜುನರನ್ನು , (ನರನಾರಾಯಣರನ್ನು) ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ, ನಮ್ಮಲ್ಲಿಯೂ ಉತ್ಸಾಹ, ಆತ್ಮಸ್ಥೈರ್ಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ತುಂಬಲಿ, ಅನುಗ್ರಹಿಸಲಿ ಅಂತ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸೋಣ. ನಾವೂ ನಮ್ಮ ಜೀವನ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ಕರ್ಮ – ಜ್ಞಾನ, ಲೌಕಿಕ – ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕತೆ ಗಳನ್ನ ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಮುಂದೆ ಸಾಗೋಣ.
ಓಂ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಪರಮಾತ್ಮನೇ ನಮ:
ಓಂ ಶಾಂತಿಃ ಶಾಂತಿಃ ಶಾಂತಿಃ

One thought on “BhagavadGita’s Counsel to Control Conceit

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s